در گفت‌و‌گوی تفصیلی با فارس: عارف بهترین گزینه برای ریاست مجلس است/ آمار برای مردم آبگوشت نمی‌شود/ مردم فشار اقتصادی را در زندگی‌ لمس می‌کنند

حوزه احزاب خبرگزاری فارس _ امین صبحی و قاسم عزیزی: جملات را به اصطلاح دانشجویان «پای‌تخته‌ای» ادا می‌کند؛ شخصیت آکادمیکش محرزتر از شخصیت سیاسی‌اش است به خصوص مواقعی که تخصص را هم برای تکمیل مباحث چاشنی کلام می‌کند.

محمود صادقی ۷ اسفند ۹۴ علی‌رغم اینکه خودش می‌گوید که فکر نمی‌کرده یک ضرب وارد بهارستان شود از طریق لیست امید منتخب مردم تهران در پارلمان شد.

وقتی که از او درباره برخی سیاست‌های دولت در حوزه‌های مختلف می‌پرسیم تاکید دارد که قرار نیست وکیل‌الدوله باشد اما از انصاف که نگذریم با وجود مطرح شدن برخی اظهارات از سوی شخص رییس‌جمهور و آقای عراقچی هیچ‌گاه از مقام دفاع عقب ننشست.

عارف را به هزار و یک دلیل بهترین گزینه برای ریاست مجلس می‌داند و انتظار دارد که علی لاریجانی به دلیل اینکه لیست امید از وی در انتخابات اخیر حمایت کرده در این فراکسیون عضویت داشته باشد.

وی به تعبیری دست راست محمدرضا عارف در فراکسیون امید است و بیشتر هماهنگی‌ها برای نشست‌های فراکسیون امید و همچنین تدوین اساسنامه فراکسیون را برعهده دارد.

صادقی می‌گوید که حزب حلقه مفقوده در نظام سیاسی و انتخاباتی ما است چرا که اگر احزاب فعال باشند، ما هیچ‌گاه با سونامی ثبت‌نام روبرو نمی‌شویم.

منتخب مردم تهران در مجلس دهم می‌گوید که وقتی ما علائم پنجره‌های شکسته را نشان می‌دهیم سرمایه‌گذار حاضر به سرمایه‌گذاری در کشور نمی‌شود اما در عین حال وقتی درباره اظهارات هاشمی‌رفسنجانی که به اعتقاد تئورسین اصلاحات تنش‌افرین است، از وی می‌پرسیم می‌گوید که این حرف‌های نسنجیده ممکن است زده شود اینکه فلان شخص در فلان روزنامه چه نوشته است طبیعی است چون در کشور آزادی وجود دارد بنابراین چیز بدی نیست.

وی قبل از نمایندگی مجلس مشاور فرجی‌دانا در وزارت علوم بود و مسئولیت‌هایی همچون « مدیر کل اداره بازرسی و پاسخگویی به شکایات وزارت علوم، از سال ۹۲ تا ۹۴»، « دبیر کمیسیون انجمن‌های علمی ایران» و « مدیر گروه حقوق دانشگاه تربیت مدرس را بر عهده داشته است.

با وی درباره «برجام»، «انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی»، «عملکرد دولت در حوزه اقتصادی و بین‌الملل» و «غارت دو میلیارد دلاری» به گفت‌و‌گو نشستیم که مشروح آن پس از اعمال برخی تغییرات و البته حذف و اضافه در برخی بخش‌ها به شرح زیر است:

فارس: به‌عنوان نخستین سؤال به مهم‌ترین تحول سیاسی اخیر یعنی دهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی می‌پردازیم. ارزیابی شما از این دور انتخابات چیست؟

صادقی: در بحث انتخابات من بارها گفته ام انتخابات، برای نقش‌آفرینی اراده‌های مردم فرصت بزرگی است و اساس نظام ما مطابق اصول قانون اساسی ازجمله اصل ۶ و ۵ قانون اساسی ناظر به ولایت‌فقیه و سپس اتکاء همه امور به آرای عمومی است. در ۳۷ سال از عمر انقلاب اسلامی ما به طور متوسط هرسال شاهد یک انتخابات و نوعا با مشارکت بالا در منطقه بودیم و این جزو افتخارات نظام ما محسوب می‌شود؛ اما درعین‌حال سیستم انتخابات ما دارای نقاط ضعف بسیاری است و نیاز به آسیب‌شناسی دارد. هرچه منتخبین مردم به آرای مردم نزدیک‌تر باشند نشان‌گر سلامت بیشتر انتخابات است و هرچه گزینه‌های مردم امکان مشارکت کمتری داشته باشند، این به معنی ضعف در سیستم انتخابات است. درهرصورت انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی در فضای خاصی به دنبال انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۲ تغییر فضا در جامع ما و عرصه داخلی و بین‌المللی شکل گرفت که ما نام این تغییر را گام اول عنوان کردیم و در گام دوم به دنبال تقویت خردگرایی و دوری گزیدن از افراط و گرایش به تقویت عقلانیت و نوعی همگرایی نیروهای خردگرا در مجموعه نظام انقلاب اسلامی بودیم. این امید زیادی را در مردم برانگیخت و به طرز بی‌سابقه‌ای می‌توان این امید را این‌گونه در تعداد بالای ثبت‌نام کنندگان که برخی‌ها آن را منفی قلمداد کردند، دید؛ ما با نگاه مثبت معتقدیم این نشان‌گر امیدواری آحاد مردم به‌نظام و امیدوارتر شدن آن‌ها محسوب می‌شد.

فارس:‌چه شد پا به این عرصه گذاشتید و برای این دور از رقابت‌های مجلس ثبت‌نام کردید؟

صادقی: من نیز ابتدا خیلی تردید داشتم که در انتخابات ثبت‌نام کنم.

فارس: به خاطر مسئولیتی که در وزارت علوم داشتید؟

صادقی:‌ بله بنده در وزارت علوم مسئولیت رسمی داشتم و طبق قانون باید از  ۶ ماه قبل تصمیم می‌گرفتم و از سمت خود استعفا می کردم؛ برای همین  خیلی دو دل بودم و شاید جزو اولین کسانی بودم که آمادگی خود را اعلام می‌کردم. در همان حین دیدم که تعداد زیادی از نیروهای سیاسی مشتاق شدند برای ثبت‌نام و این نشان‌گر امید بود و البته بنده معتقد هستم که این ثبت‌نام انبوه‌ نشان‌گر یک آسیب هم است. این ثبت‌نام انبوه از نگاه برخی به‌عنوان یک تهدید تلقی شد و به‌هرحال سیستم معیوب انتخاباتی ما نسبت به این اقدام کنش مثبتی نداشت و با محدودیت‌های بسیار فراوان در فرآیند احراز صلاحیت‌ها، آن امید را در جامعه تبدیل به یاس کرد.

فارس: به بحث سونامی ثبت‌نام در انتخابات اشاره کردیددر تمامی کشورها قوانین خاصی برای داوطلبین ورود به این عرصه وجود دارد…

صادقی: بله این مسائل، بحث‌های کلاسی و شب و روز ما است. مقام معظم رهبری بعد از انتخابات مجلس خبرگان در دیدار با اعضای خبرگان به این نکته اشاره و اذعان کردند که اگر نقصی وجود دارد، در قانون است. عالی‌ترین مقام نظام ما به‌طور تلویحی پذیرفته‌اند که در قانون نقص وجود دارد و این نقص را باید مطلع بود. به اعتقاد من، مهم‌ترین نقص که در انتخابات اثر دارد همان حلقه مفقوده احزاب است. احزاب به هر دلیلی درست یا نادرست در سیستم جمهوری اسلامی نتوانستند درست شکل و پا بگیرند و به‌نحوی‌که در دنیا مرسوم است، فعال شوند چنان‌که در حزب جمهوری اسلامی من خود در تأسیس دفتر آن در لرستان همکاری داشتم و در منطقه خودمان دفتر حزب را تأسیس کردیم، چون حزب را معبد می‌دانستیم؛ اما متأسفانه تجربه تحزب در کشور ما به دلایل مختلف با شکست روبرو شد که یک نمونه آن خود حزب جمهوری اسلامی است و این‌یک حلقه مفقوده در نظام سیاسی و نظام انتخاباتی ما است. اگر احزاب فعال باشند، ما هیچ‌گاه با سونامی ثبت‌نام روبرو نمی‌شویم. خود احزاب سیستمی ایجاد می‌کنند؛ افراد از درون احزاب با رقابت درون‌حزبی موفق به مطرح کردن خود می‌شوند و نخبگان و زبدگان خبره در انتخابات ثبت‌نام می‌کنند. وقتی جامعه دچار نوعی توده‌واری شد و حالت ژله‌ای به خود گرفت، به دلیل همان ضعف موجود در زیرساخت‌های نظام سیاسی چنین می‌شود.

**برای قوام و دوام نظام باید به پایه‌ریزی احزاب بیاندیشیم

فارس: پس شما معتقد به‌نظام حزبی هستید؟

صادقی: من اکیداً معتقدم که ما برای قوام، دوام و پایداری نظام سیاسی خود باید به قوام و پایه‌ریزی احزاب فکر کنیم. ما می‌توانیم متناسب با نیازهای بومی، ارزشی و اصول و چارچوب خود در همین رابطه حرکت کنیم و آسیب‌های بیرون را به داخل منتقل نکنیم؛ اما درهرصورت آن اتفاق افتاد (سونامی ثبت‌نام) و از سوی دیگر در قانون نیز نقایص زیادی وجود داشت. یکی از نقایص همان بحث جدول زمانی است. زمان خیلی محدودی برای ثبت‌نام و احراز صلاحیت‌ها پیش‌بینی‌شده و قطعاً این مقاطع زمانی برای سیستمی که با توده ثبت‌نام کنندگان مواجه می‌شود، کافی نیست.

نکته دیگر اینکه در هرجایی از دنیا وقتی رأیی علیه شما صادر می‌شود ازلحاظ حقوقی باید امکان دفاع داشته باشید و این فرآیند ترافعی است؛ یعنی بعد از طرح دادخواست خواهان، به خوانده امکان دفاع داده می شود و بعد از صدور رأی نیز امکان اعتراض داده می شود. خوانده یا متشاکی یا متهم حق دارد از دلایل خواهان، شاکی یا مدعی العموم آگاه شود. سپس به اوامکان دفاع داده شود و بعد سیستم مستقلی وجود داشته باشد و بررسی کند. متأسفانه در سیستم ما علی‌رغم اینکه در قانون دیده‌شده و حتی در مصوبه مجمع تشخیص مصلحت نظام تصریح‌شده که افرادی که رد صلاحیت می‌شوند، حق‌دارند از دلایل رد صلاحیتشان آگاه شوند و دفاع کنند؛ در عمل به این موضوع توجهی نمی‌شود؛ بنده در این دوره از انتخابات چون خودم نیز نامزد شده بودم، با نامزدهای زیادی در ارتباط بودم اما تعداد زیادی از نامزدها از دلایل رد صلاحیت خودشان آگاه نمی‌شدند. یک پیامک و یا نهایتاً یک نامه به آن‌ها می‌رسید که صلاحیت شما رد شده است و یک فضای غیر شفاف، امنیتی و توأم با ترس، رعب و وحشت پیرامون شورای نگهبان وجود دارد که کاندیداها بعضاً جرأت نمی‌کنند که به آن‌طرف بروند این زیبنده نظام ما نیست.

فارس: آقای دکتر، فکر می‌کنم شما هم مستقیماً تائید نشدید؟

صادقی: بله؛ من مطابق بند ۳ ماده ۲۸ رد صلاحیت شدم.

فارس: پس حضور شما در رقابت‌های دهمین دوره انتخابات مجلس نشان می‌دهد که صدای اعتراض شنیده می‌شود.

صادقی: بله؛ اما با پیگیری فراوان؛ بنده حقوقی هستم و شانسی که داشتم این بود که حقوقدانان شورای نگهبآن‌ مرا می شناختند، این اتفاق باعث شد که من از دلایل رد صلاحیتم آگاه و از خود دفاع کنم.

فارس: پس بازهم دفاع کردید و به دفاعیات شما توجه شد.

صادقی:‌ خوشبختانه وقتی دفاع کردم شنیده شد و این جای قدردانی دارد اما متأسفانه این عمومیت ندارد.

فارس : افراد دیگری هم بودند که همین شرح‌حال شما را داشتند که وقتی با آن‌ها گفت‌وگو می‌کردیم اذعان داشتند در مرحله نظارت رد و درنهایت پس از بررسی اعتراضات تائید شدند. شما هفتمین یا هشتمین نفری هستید که بنده با آن‌ها در مورد صلاحیتشان صحبت کردم و گفتند پس از اعتراض صدایشان شنیده شد و درنهایت تائید شدند.

صادقی: اما مسلم بدانید که این فراگیر نیست.

فارس: شاید به دلیل انبوه ثبت‌نام و اینکه پالایه اولیه‌ای برای ثبت‌نام وجود نداشت؛ تائیدهای فله‌ای در بخش اجرایی باعث شد که در مرحله نظارت حجم کار بالا رود.

صادقی: ما برای ارزیابی‌ها و قضاوت‌ها در مباحث حقوقی برای بررسی و تشخیص واقعیات ۲ سیستم عینی و ذهنی داریم. ما هرچه ارزیابی‌ها و قضاوت‌ها را به سیستم‌های عینی نزدیک‌تر کنیم، کار راحت‌تر می‌شود و از قضاوت شخصی نیز دور می‌شود؛ اما سیستم ما ذهنی و شخصی است. یک نفر به هر دلیلی تشخیص می‌دهد که شما صلاحیت ندارید و ملزم هم نیست دلیلی را به شما ارائه کند.

فارس: البته تاکنون کسانی که معترض بودند، می‌گفتند اشتباه رد صلاحیت می‌شوند اما بعدازاینکه سخنگوی شورای نگهبان و یا دیگر مسئولین امر دراین‌باره صحبت کردند که مثلاً فلان شخصی که می‌گوید بی‌دلیل رد صلاحیت شده پرونده قضایی و یا امنیتی داشته سکوت کردند.

صادقی: بله؛ این برمی‌گردد به همان حلقه مفقوده؛ که اگر این حلقه وجود داشته باشد کار را کامل می‌کند. احزاب شناسنامه‌دار می‌شوند و از زیرزمین به روی زمین می‌آیند و این سبب می‌شود که دیگر کار زیرپوستی صورت نگیرد؛ بنابراین طبیعی است این اقدام به شفافیت امور کمک می‌کند و جلوی این‌گونه حرکت‌ها گرفته می‌شود. بله جمعی از این ثبت‌نام کنندگان ممکن بوده پرونده کیفری و سوابق مجرمانه داشته باشند و من هم منکر این نیستم اما نقد بنده به این سیستم برمی‌گردد به آن حلقه مفقوده یعنی احزاب.

فارس: بله؛ احزاب ما متأسفانه ضعیف هستند و ساختاری در این خصوص وجود ندارد.

صادقی: اگر ضعیف هستند باید آسیب‌شناسی شود که چرا ضعیف هستند.

فارس: اما این موضوع مستقیماً به قانون فعلی انتخابات برنمی‌گردد.

صادقی: بر روی قانون انتخابات تأثیر می‌گذارد و می‌تواند به قانون انتخابات هم برگردد و ما می‌توانیم این را در قانون انتخابات پیش‌بینی کنیم. در وضع موجود باید فرصت زمانی مبسوط‌تری باشد و «نظام بررسی صلاحیت‌ها» باید در قبال آبرو و حقوق مردم خود را مسئول بداند و به تعبیر مقام معظم رهبری حق‌الناس بداند، شرکت مردم در انتخابات را حق بداند نه صرفاً تکلیف و نگذارد که حقوق حتی یک نفر تضییع شود. آقایان برای بررسی صلاحیت می‌گویند ما «نرسیدیم»! اینکه عذر نمی‌شود. ما نرسیم و طرف را رد کنیم؟ ما می‌پذیریم که چنین نقصی وجود دارد اما این توجیه‌کننده تضییع حقوق مردم نیست. این نقدها را باید با دوستان شورای نگهبان در میان گذاشت. شما وکیل مدافع شورای نگهبان شده‌اید. (با خنده)

فارس: حقیقت امر این است که شما اظهاراتی را مطرح می‌کنید و بنده به‌عنوان خبرنگار باید جهت پویا شدن گفت‌وگو از شما بخواهم توضیحات مبسوط‌تری ارائه کنید.

صادقی: من پیشنهاد می‌‌کنم که شما در همین مورد با حقوقدانان شورای نگهبان گفت‌وگو کنید. اگر فضای آزادی وجود داشته باشد اعضای حقوقدان شورای نگهبان موارد را با شما در میان می‌گذارند.

فارس: اینکه فقط بگویم این بد است خوب نیست؛ پیشنهاد بدهید. به نظر شما خوب است دلایل عدم احراز صلاحیت افراد در پورتال شورا قرار بگیرد که دیگر شبهاتی مثل بحث چرایی ارسال تائید و یا رد صلاحیت افراد از طریق پیامک و نامه مطرح نشود؟

صادقی: صلاحیت افراد جزو حریم خصوصی آنها محسوب می‌شود. در قانون نیز پیش‌بینی‌شده بنابراین نمی‌توانند منتشر کنند و فقط باید به خود فرد اطلاع داده شود.

فارس: اما خب شما خودتان منتقد شیوه اطلاع‌رسانی شورای نگهبان هستید؛ به این شکل باشد مثل همین حالا فرد می‌تواند مدعی شود که شورای نگهبان به وی اطلاع نداده است.

صادقی: خب شاید به فرد اطلاع نداده‌اند.

فارس: آقای صادقی شما حقوق‌دان هستید و می‌دانید با شاید و اما نمی‌توان ادعایی را به اثبات رساند؛ درنهایت شما به‌عنوان منتخب مردم قرار است در مجلس از حقوق آن‌ها دفاع کنید؛ بنابراین پیشنهادتان دراین‌باره چیست؟

صادقی: در قانون و در مصوبه مجمع تشخیص مصلحت نظام مشخصاً تصریح‌شده است که نامزدها حق‌دارند از دلایل رد صلاحیت خودآگاه شوند که این به بعد تقنینی برمی‌گردد و نیاز به قانون‌گذاری جدید ندارد اما ازنظر بعد نظارتی نمایندگان طبق  اصل ۷۶ قانون اساسی حق‌دارند در تمام امور کشور تحقیق و تفحص و بر تمام دستگاه‌ها نظارت کنند اما متأسفانه شورای نگهبان خودش تفسیر کرده و چند نهاد را ازحیطه نظارت مجلس خارج کرده است مثل شورای نگهبان. من معتقدم ازلحاظ وظیفه نظارتی خود، حق‌داریم همه پرونده‌ها را موردتحقیق و تفحص قرار دهیم.

فارس: چه پرونده‌هایی را؟

صادقی: پرونده‌هایی که در مورد صلاحیت افراد در شورای نگهبان وجود دارد و نامزدها معترض هستند که دلایل رد صلاحیت به آن‌ها ابلاغ نشده است، بنابراین بنا به وظیفه خود می‌توانیم پرونده‌ها را ببینیم و حقیقت‌یابی کنیم و غیرازاین راه دیگری وجود ندارد و نمی‌توانیم بگوییم شما در پورتال خود دلایل رد صلاحیت افراد را منتشر کنید. نمی‌توان غلطی را با غلط دیگری پاک کرد. بر اساس قانون اساسی ما حق‌داریم که این پرونده‌ها را موردتحقیق و تفحص قرار دهیم.

فارس:‌ اما…

صادقی:‌ در مورد حوزه تحلیل انتخابات به بحث آسیب‌‌ها رسیدیم که از متن اصلی کمی دور شدیم من این را تمام کنم که بعد از فراز و نشیب‌ درصد بالایی از نیروهای شاخص سیاسی رد صلاحیت شدند و راهبردی که اصلاح‌طلبان در این دوره از انتخابات با اتکا بر تجارب گران‌سنگ گذشته، اتخاذ کردند مشارکت حداکثری و انتظارات حداقلی بود و به‌هرحال از حداقل‌ها و روزنه‌هایی که وجود دارد، استفاده نکردند و با صندوق های رأی قهر نکردند. بنابراین وقتی با درصد بالایی از رد صلاحیت‌ها مواجه شدیم، فراخوان دادند و گفتند کسانی که اصلاح‌طلب هستند، ثبت‌نام کنند و با شاخص‌هایی ثبت‌نام‌ها صورت گرفت.

فارس: منظورتان همان فراخوان ۳۰۰ نفری است؟

صادقی: بله. این اقدام، راهبرد انتظارات حداقلی بود که اگر شاخص‌ها رفتند ما می‌توانیم از مجموعه نیروهایی را گزینش کنیم و با یک شاخص‌هایی عرصه را خالی نکنیم و این کار را کردند و دیدیم که به‌رغم همه محدودیت‌ها و تنگناهایی که در فضای رسانه و تخریب‌ها و هجمه‌های مخربی که علیه این جریان بود، مردم به این لیست اقبال کردند. در دور دوم هم که ما به‌عنوان منتخبین تهران فرصت یافتیم و در سطح کشور به نامزدها کمک کنیم که البته من این را دینی بر روی دوش خود احساس می‌کردم؛ بنابراین به شهرهایی همچون تبریز، شهرکرد، داراب، شیراز و فیروزکوه سفر کردم و جالب این بود که در میان مردم روستاهای چهارمحال و بختیاری، فارسان، اردل و غیره نشاط و سرزندگی و ارزش‌های اصلاح‌طلبی جریان داشت. برای من خیلی جالب بود که یک پیرمرد چهارمحال و بختیاری با این ارزش‌ها همراه شده است. آنجا منطقه سردار اسعد بختیاری از مشروطه‌خواهان بوده است و گویا روحیه مشروطه‌طلبی همچنان در خون مردم این مناطق جریان دارد و این برای من خیلی جالب بود. وقتی برگشتم جالب‌ترین نکته این بود که ارزش‌های انقلاب اسلامی که در رویکرد اصلاح‌طلبی تجلی پیداکرده چقدر در لایه‌های درونی توده‌های مردم عمق پیداکرده و ریشه دوانده است.

فارس: اما در بهبهان که به تعبیری برخی از آن به‌عنوان متن اصلاح‌طلبی یاد می‌کنند اصلاح‌طلبان نتوانستند پیروز باشند.

صادقی: به‌هرحال انتخابات زیاد قابل پیش‌بینی نیست.

** تمام ۳ هزار و ۷۰۰ و خرده‌ای بورس خلاف قانون بوده است

فارس: شما در وزارت علوم به رابطه با بورسیه‌ها سروکار داشتید.

صادقی: به طور مستقیم خیر. من با حکم آقای فرجی دانا مدیرکل ارزیابی عملکرد به تعبیری بازرسی و پاسخگویی به شکایات بودم. بحث بورسیه‌ها در حوزه معاونت دانشجویی پیگیری می‌شد. خودش اداره کل حقوقی دارد و آن‌ها پیگیر بودند اما بنده نیز طبعاً مرتبط بودم و جالب این است که من بیشتر با بورسیه‌هایی که از وزارت علوم شکایت می‌کردند، سروکار داشتم.

فارس: نظر حقوقی شما دراین‌باره چیست؟

صادقی:‌ نظر حقوقی بنده در این خصوص این است که تمام بورسیه‌ها غیرقانونی بود. بی‌بروبرگرد تمام ۳ هزار و ۷۰۰ و خرده‌ای بورس خلاف قانون بوده است.

فارس: چرا؟

صادقی: چون همه این افراد بدون آزمون حکم بورس دریافت کرده بودند اما در بورسیه‌ها دسته‌بندی‌های مختلف صورت گرفته بود که شدت و ضعف‌ها بررسی شود. در دل این بورسیه‌ها دسته‌بندی‌های مختلف بود چون بعضی‌ها بورسیه گرفته بودند که با هیچ موازین قانونی سازگار نبود اما برخی از بورسیه‌ها را می‌توان با تسامحی پذیرفت. قبل از تشکیل دولت تدبیر و امید در سال ۹۰ الی ۹۱ دیوان محاسبات برای بورسیه‌ها پرونده تشکیل داده بود. من مدارکش‌ را همراهم دارم. خود حسابرس دیوان محاسبات به وزارت علوم اخطار داده است که این پرداخت‌ها غیرقانونی است. الآن هم معتقدم وزارت علوم در پرداخت این بورسیه‌ها غیرقانونی عمل می‌کند و باید پاسخگو باشند. من چندی پیش با دادستان دیوان محاسبات دیدار داشتم وی گفت من کیفرخواست علیه وزیر سابق علوم، یعنی آقای دانشجو و مسئولان بورس را نوشته ام اما جرأت نمی‌کنم صادر کنم این عمق ماجرا است.

فارس: ما این طور که شنیده شده وزارت علوم در حال حاضر تلویحاً این پرونده را بسته است.

صادقی: اگر این عقب‌نشینی صورت گرفته، غیرقانونی است. من ازلحاظ حقوقی این مطالب را عرض می‌کنم چون در قبال بیت‌المال مردم مسئول خواهم بود.

**نمی‌خواهیم دوگانه اصلاح‌طلبی و اصولگرایی را در مجلس پررنگ کنیم

فارس: اگر اجازه دهید از موضوع بورسیه‌ها عبور کنیم و به این سیستم گزینش ۳۰۰ نفر اصلاح‌طلب بپردازیم و اینکه آیا خودتان فکر می‌کردید رأی بیاورید؟

صادقی: برای گزینش این ۳۰۰ نفر ، اساتید دانشگاه با روشی آکادمیک شاخص هایی را تعیین و تدوین کرده بودند، از قبیل سوابق علمی، تجارب اجرایی، سوابق سیاسی، ارزش‌های ایثارگری، سوابق اصلاح‌طلبی و جنسیت،  که بر اساس این شاخص‌ها داوطلبان تأیید صلاحیت شده ارزیابی شدند و خرده‌خرده کاهش پیدا کردند تا ۳۰ الی ۳۵ نفر و بعد تعاملات حزبی نیز دخالت داشت چراکه بنا بود با راهبردی خاص، ائتلاف حداکثری بین اصلاح طلبان، حامیان دولت و اصولگرایان معتدل ایجاد شود؛ این لیست نهایی شد. من خودم شخصاً فکر نمی‌کردم در مرحله اول رأی بیاورم و با اقبالی که جامعه صورت داد مسئولیت ما را سنگین‌تر کرد.

فارس:‌ اولویت ‌شما در مجلس آتی چیست؟

صادقی: اولویت ما در مجلس آینده خردگرایی و وفاق بین خردگرایان و اعتدال‌گرایان از همه جناح‌های سیاسی است. ما معتقدیم که جهان و منطقه از افراط در رنج است که امام علی (ع) می‌فرمایند: نادان را نمی‌بینی مگر در حال افراط‌وتفریط. به‌هرحال طریقه اعتدال مبتنی بر ارزش‌های دینی ما است و در حقیقت گفتمان ما خردگرایی و اعتدال است و نمی‌خواهیم دوگانه اصلاح‌طلبی و اصولگرایی را پررنگ کنیم. شعار ما در انتخابات، امید، آرامش و رونق اقتصادی بود و ما می‌خواهیم با آرامش پیش رویم و از تنش‌زایی به هر شکلی اجتناب و بر روی مشترکات همه جناح‌های سیاسی تکیه کنیم و به افتراق‌ها نپردازیم و دست‌به‌دست هم دهیم که از رکود اقتصادی خارج شویم و مشکلات معیشتی مردم را برطرف کنیم. ما برنامه‌ای را تحت عنوان برجا (برنامه جامع انتخاباتی اصلاح‌طلبان) در ۱۲۸ بند و در ۵ حوزه اقتصاد سیاست، فرهنگ، اجتماع و محیط‌زیست تدوین کردیم که ۲ سال روی این برنامه کارشده است.

فارس: اهم این برنامه چیست؟

صادقی:‌ این برنامه بر مبنای الگوی توسعه پایدار و متناسب با وضعیت و نیازهای بومی تدوین شده است. این الگو بر محور حفظ محیط‌زیست و حفظ منابع ملی و بین نسلی طراحی شده و نگرش برنامه در همه حوزه‌ها به این‌گونه است که به پایداری منجر شود. پایداری سیاسی، پایداری اقتصادی، پایداری فرهنگی، پایداری اجتماعی و پایداری زیست‌محیطی و در همه حوزه‌ها محور کارها با جلب مشارکت مردم و شهروندان است؛ حتی در حوزه امنیتی که ما امنیت پایدار را مدنظر قرار داده‌ایم، امنیت پایدار، امنیتی مبتنی بر اعتماد مردم است نه امنیت پلیسی؛ بنابراین در همه حوزه‌ها گرایش به سمت جلب مشارکت آحاد مردم و نهادهای مدنی است که مبتنی بر قانون اساسی و سیاست‌های کلی نظام است.  دربند ۲  از بخش  اقتصادی برنامه ‌بر اقتصاد مقاومتی تأکید شده است و البته تأکید دارد که برای اجرای و تحقق اقتصاد مقاومتی باید برای وفاق بیشتربین دستگاهها و مقامات ذی ربط وفاق بیشتر ایجاد شود.

فارس: شما اولویت اصلی و کلی اصلاح‌طلبان را خردگرایی عنوان کردید…

صادقی: بله این‌یک‌راهبرد است.

** شخصاً تأکیددارم که وکیل الدوله نباشم/آمار برای مردم نان و گوشت نمی‌شود

فارس: با توجه به راهبردی که در نظر دارید چه برنامه‌ای برای حل مشکل رکود، فقر و بی‌کاری دارید موضوعی که در حال حاضر مردم را در رنج و سختی قرار داده است

صادقی: بله برنامه داریم؛ شعار سه‌گانه ما نیز  امید، آرامش، رونق اقتصادی است.

فارس: مرکز آمار، آماری ارائه می‌دهد که در ماه ۵۳ هزار نفر به آمار بیکاران ما اضافه می‌شود و یا اعلام می‌کند که در هر ساعت، ۱۵۰ نفر بیکار می‌شوند اما از آن‌سو برخی از دولتمردان اعلام می‌کنند که ما اشتغال‌زایی را ایجاد کردیم بنابراین این تناقض‌ها بین آمار رسمی و غیررسمی وجود دارد، چقدر قابل توجیه است این تناقض؟

صادقی: من سخنگوی دولت نیستم و وکیل مردم هستم (با خنده) ما حتماً می‌خواهیم که صدای مردم باشیم. ما صدای مردم در حکومت هستیم نه بر مردم در حکومت؛ بنابراین قصد توجیه ندارم و من قطعاً جزو سؤال‌کنندگان فعال نسبت به دولت‌خواهم بود و من شخصاً بر روی این تأکیددارم که وکیل الدوله نباشم. اگر قرار بود وکیل الدوله باشم همان اول وارد مجلس نمی‌شدم. بحث داستان آمار در کشور ما داستان طولانی و درازی دارد و در دولت نهم و دهم این مسئله برجسته‌تر شد چون این آمارها غلط بود چراکه یک ساعت اشتغال در هفته را به‌عنوان شغل تلقی کردند. داستان آمار دهی در کشور ما در همه حوزه‌ها نابسامانی دارد. یک سیستم قابل‌اعتمادی برای آمار دهی نداریم، تعریف‌ها و شاخص‌ها مختلف است. در بحث آسیب‌های اجتماعی ما در وضعیت بحران و فاجعه قرار داریم اما متأسفانه آمارهای درستی ارائه نمی‌شود. در همه حوزه‌ها نیز به همین صورت است. بخش زیادی از آمارها در کشور ما محرمانه است آن چیزی که منتشر می‌شود به نظر من آمارهای علمی نیستند. حال مرکز آمار، بانک مرکزی و دولت هم آمار خود را می‌دهد بنابراین تنوع مراجع آمارگیری و انتشار آمار زیاد است که باید در این رابطه چاره‌اندیشی صورت گیرد؛ اما آمارها برای مردم آبگوشت نمی‌شود. آن چیزی که مردم باید لمس کنند چیز دیگری است بنابراین این آمارها به‌قول‌معروف نان و گوشت نمی‌شود (با خنده).

**مردم امروز فشار اقتصادی را در زندگی خود لمس می‌کنند

آن چیزی که الآن مردم در زندگی خود لمس می‌کنند فشار طاقت‌فرسای توده‌های مردم در حوزه اقتصاد است که بخشی از آن به دلیل معضلات اقتصادی بنیادی و بخش دیگر ناشی از سوء مدیریت، سیاست‌های غلط و فاجعه‌بار گذشته است که ما را دچار این رکود کرده و از این دولت برای خروج از این رکود انتظار بیشتری داریم و داشتیم. الآن نظام اقتصادی ما ضعف‌های بنیادی دارد. اقتصاد متمرکز دولتی که روزبه‌روز تشدید شده و در سال‌های  ۸۶ ، ۸۷ که قانون سیاست‌های اجرایی اصل ۴۴ بیرون آمد بر این باور بودیم که این قانون معجزه می‌کند.

گویی هر ۱۰ سال یک‌بار بناست در اقتصاد کشور معجزه‌ای اتفاق بیفتد اما اتفاق نمی‌افتد. در همان بدو ابلاغ، قانون سیاست‌های اجرایی اصل ۴۴ به انحراف کشیده شود و به‌جای خصوصی‌سازی، اختصاصی سازی صورت گرفت یعنی ما اصلاً بخش خصوصی را تقویت نکردیم و همه‌چیز دولتی است و خود مقام رهبری در سخنرانی مشهد ۱۰ مورد را مطرح کردند. کلی پدیده ویژه خواری، رانت‌خواری در اقتصاد ما است که پدر اقتصاد ما را درآورده است. کسانی هستند که فعالیت می‌کنند اما مالیات نمی‌دهند. وقتی شما از یک کاسب جزء با فشار زیاد مالیات دریافت می‌کنید اما از کسانی که این‌همه کسب ثروت می‌کنند مالیات نمی‌گیرید، بی‌عدالتی رخ می‌دهد. بعد می‌‌گویند بخش خصوصی نمی‌تواند فعال شود. باید به بخش خصوصی عرصه داده و فضای رقابتی را ایجاد کنیم. ما انحصار دولتی ایجاد کرده ایم و از خیلی‌ها نیز مالیات نمی‌گیریم و بخش خصوصی در فشار است و اجازه داده نمی‌شود که رشد کند. معضل اصلی اقتصاد ما سیستم متمرکز است، حضور مردم و بخش خصوصی در اقتصاد را جدی نمی‌‌گیریم و اصلاً به آن مجالی نیز داده نمی‌شود. باید آسیب‌شناسی صورت گیرد و فکر می‌کنیم چون این سیستم فسادزا است یعنی فساد اقتصادی به‌صورت نهادینه و سازمان‌یافته در کشور ما وجود دارد و مجلس باید با نگاه پیشگیرانه نه مچ‌گیرانه به این بحث‌ها ورود پیدا کند.

فارس: پس شما بر این مسئله اذعان دارید. دولت گفته بود که بعد از برجام گشایش اقتصادی می‌شود و حتی گفته که بانک‌های ما به سوئیفت وصل شده‌اند اما…

صادقی: همیشه خراب کردن کار خیلی آسان است اما ساختن آن آسان نیست. در دولت قبل همه‌چیز را تخریب کردند بعد می‌خواهید الآن دوباره بازسازی کنید بنابراین حتماً طول می‌کشد و زمان لازم است.

فارس: اما دولت قول داده بود که بعد از برجام گشایش اقتصادی حاصل می‌شود.

صادقی: آیا بلافاصله می‌شود؟

فارس: نه نمی‌شود؛ اما خودشان اعلام کردند در یک روز و زمان و … تحریم‌ها برداشته می‌شود؛ مشکلات بعد از برجام حل می‌شود؛ این انتظار را خود دولت ایجاد کرد

صادقی: سوئیفت یعنی چه؟

*بی ثباتی و تنش در کشور عدم سرمایه‌گذاری را به دنبال دارد/وقتی علائم پنجره‌های شکسته را نشان می‌دهیم سرمایه‌گذار جرآت سرمایه‌گذاری ندارد

فارس: سوئیفت یعنی سیستم مبادلات ارزی.

صادقی:‌ بله این فقط  یک‌راه است که بازشده؛ اما باید  در آن‌سو برای تعاملات بین‌المللی و اقتصادی زمینه‌سازی شود که این زمان‌بر است و دوستانی که دلواپس هستند، سنگ‌اندازی و مانع‌تراشی می‌کنند. مگر سرمایه‌گذار دیوانه است که بیاید در کشور ما سرمایه‌گذاری کند؟ در کشوری که تنش و بی‌ثباتی وجود دارد و علائم پنجره‌های شکسته را نشان می‌دهیم با این روند سرمایه‌گذار جرأت نمی‌کند در ایران، سرمایه‌گذاری کند. باید اعتمادسازی شود. بخش خصوصی، اعم از خارجی و داخلی، اعتماد نمی‌کند که سرمایه‌گذاری کند چون ما سیاست‌های باثباتی نداریم؛ بنابراین این اقدامات زمان‌بر است و در عرض یک یا دو روز جواب نمی‌دهد.

فارس: امیدوارم به مسائل نگاه سیاسی نداشته باشید گفت‌وگویی با یکی از مسئولان نزدیک به آقای روحانی داشتم و در آن‌وقتی به ایشان گفتم این حرف‌ها برای مردم آب‌ونان و یا به تعبیر شما آبگوشت نمی‌شود مردم در رنج هستند و قدرت خرید ندارند گفتند این صحبت‌ها کوچه‌بازاری است…

صادقی: تلقی که نوعا مردم از کاهش تورم دارند این است که اجناس دیگر گران نمی‌شود و وقتی می گوییم تورم کاهش پیدا کرده خیلی ها تصور می کنند مقصود این است که اجناس ارزان شده. اما معلوم است که مقصود از کاهش تورم کاهش رشد آن است. امروز تورم بالای ۴۰ درصد سال ۹۲ به زیر ۱۵ درصد رسیده است و شتاب تورم کنترل شده است.

**در کنترل تورم دچار رکود شده‌ایم

فارس: اما شیوه مهار تورم باعث رکود و کاهش قدرت خرید مردم شده است

صادقی: بله. در این مواقع آمار به واقعیت منطبق است یعنی مردم می‌بینند که درواقع قدرت خرید پولشان مثل گذشته با شتاب زیاد کاهش پیدا نمی‌کند. این قدرت کاهش پیدا می‌کند اما شتاب این کاهش مثل گذشته نیست. البته ما به موازات کنترل تورم دچار یک رکود شده ایم و این رکود دلایلی دارد ازجمله حجم بالای نقدینگی که به دلایل مختلفی در دولت گذشته پمپاژ شده است. در بحث مسکن مهر و یارانه‌ها پول‌های بی‌پشتوانه چاپ کردند که این دزدی از جیب مردم بود. در حقیقت سیستم باید رِفرِش  یا ریست شود.

فارس: شما به خاطر دارید که پس از برجام گفته شد که دیوار تحریم فروریخت و گفتند هرروز که این قرارداد امضا نشود چند میلیون دلار ضرر می‌کنیم. حال این قرارداد امضا شد اما ما شاهد این بودیم که غارت ۲ میلیارد دلاری صورت گرفت که خود دولتی‌ها هم تائید کردند این نقض برجام است.

صادقی: من به ترتیب به این سؤالات پاسخ می‌دهم بنابراین وسط دعوا نرخ تعیین نکنید. (با خنده)

*هیچ‌کس نگفته که بعد از لغو تحریم‌ها همه چیز «اوکی» می‌شود

فارس: بله ما خوشحال می‌شویم که شما وقت کافی داشته باشید و این سؤالات را برای مخاطبان ما روشن کنید.

صادقی: هیچ‌کس نگفته که به‌محض اینکه تحریم‌ها برطرف شود همه‌چیز اوکی می‌شود.

فارس: اما انتظارات مردم را بالا بردند با صحبت‌هایشان.

صادقی: انتظار مردم را مخالفان برجام بالا بردند. دولت هیچ موقع نگفته که به‌محض اینکه توافق هسته‌ای امضا شد همه‌چیز حل می‌شود.

*رفع تحریم‌ها الان دارد آثار خود را نشان می‌دهد

فارس: اما دولت می‌گفت باید تحریم‌ها رفع شود تا راه‌آب خوردن مردم آسان شود.

صادقی: رفع تحریم‌ها الآن دارد آثار خود را نشان می‌دهد. اخیراً رئیس‌جمهور کره با هیئتی ۳۰۰ الی ۴۰۰ نفره وارد کشور شده که این برای دنیا اعتمادسازی می‌کند که در ایران فضا امن است و بی‌ثباتی وجود ندارد. ما البته باید این سیگنال‌ها را بیش از اینکه به خارجی‌ها نشان دهیم باید به سرمایه‌گذاران داخلی خودمان نشان دهیم که اعتمادشان جلب شود.

در دولت دهم ارزش دلار یک شبه از هزار تومان به نزدیک ۴ هزار تومان افزایش یافت. بنابراین چگونه یک سرمایه‌گذار، سرمایه‌گذاری کند. دولت فعلی میراث دار یک دولت تخریب‌گر و غارت‌گر است و این مطالبی را که می‌گویم از عمق وجودم احساس کرده‌ام. دولت دهم یک ویرانه و خزانه‌ خالی را تحویل داده و یک قرض بالایی را بر دوش دولت یازدهم گذاشته است. دولت الان حدود ۵۰۰ هزار میلیارد تومان به بانک ها و پیمانکاران بدهی دارد. درحالی‌که دولت نهم وقتی بر روی کارآمد و کار را از دولت اصلاحات تحویل گرفت حجم بالایی از پول در صندوق ذخیره ارزی ما موجود بود؛ اما آقای روحانی یک دولت ورشکسته را تحویل گرفته است. در بحث ورشکستگی تجاری باید برای بازیابی ورشکسته دوره‌های ارفاقی در نظر گرفت. یعنی مریضی که در CCU است باید احیاء شود تا به زندگی برگردد. من وقتی در وزارت علوم بودم هنوزم آواربرداری از گذشته صورت می‌گیرد یک نمونه از این آواربرداری به‌کارگیری ۲ برابری نیروهای استاندارد یک وزارتخانه بود؛ میراث بدی را گذاشته‌اند. کارمندانی که در دولت قبل بی‌ضابطه به کار گرفته شدند و بر روی دست دولت مانده‌اند و نیاز است این افراد اخراج شوند اما طبیعی است با پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و اخلاقی آن روبرو است. دولت قبل در همه قسمت‌ها تخریب ملی کرده است و ۴۰ سال طول می‌کشد تا ما ریکاوری شویم و برخی از قسمت‌ها بعد ۴۰ سال نیز قابل بازیابی نیست. خیلی از نیروهای انسانی را فراری‌ داده‌اند، چگونه افرادی که بی‌اعتماد شدند یا نوجوانانی که اعتمادشان به دین را ازدست‌داده‌اند چگونه می‌توانیم به حالت اول بازگردانیم؟

فارس: اگر الآن بنده صحبتی درباره دولت قبل کنم قطعاً از سوی شما متهم به این می‌شوم که حتماً وکیل مدافع دولت قبل هستم اما اگر خزانه خالی بود چطور هزینه‌های میلیاردی برای دکوراسیون نهاد ریاست جمهوری صرف شد؛ آقای صادقی نظرتان در مورد وعده وعیدهای خانم کولایی که از سوی منتخبین می‌دهند چیست؟

صادقی: وارد بحث‌های پوپولیستی شُدید (با خنده). در مورد بحث ۲ میلیارد دلار توضیحات من ماند. بنده در جریان جزئیات این موضوع قرار دارم من چند روز پیش متن کامل رأی دیوان عالی آمریکا را در سایت آن مطالعه کردم. این‌یک پرونده قدیمی است که به دعاوی شهروندان آمریکایی مربوط است که در دهه شصت که انفجار مقر تفنگ‌دارهای امریکایی در بیروت پیش آمد. شاکی اصلی این پرونده ه  برادر یکی از کشته‌شده‌های این سربازان است و علاوه بر او حدود هزار شاکی از بستگان کشته شده ها دارد. این‌ها در دوره گذشته علیه ایران به دلیل اینکه مدعی هستند که ایران حزب‌الله را حمایت کرده و مثلاً شریک در آن اتفاق است، رأی گرفته‌اند و طبق قانونشان دولت‌های خارجی که متهم می‌شوند شهروندانشان می‌توانند در دادگاههای داخلی علیه آنها اقامه دعوا کنند. اما مسئله اصلی که به این ۲ میلیارد دلار برمی‌گردد نحوه اجرای حکم است .وقتی حکم صادر می‌شود و طلبکار هستید دادگاه مثلا ۱۰۰ یا ۱۰ میلیون به نفعتان حکم صادر می‌کند صرف صدور حکم کافی نیست، بلکه این حکم باید اجرا شود. برای اجرای حکم، شما باید مالی از محکوم علیه پیدا کنی تا توقیفش کنی. اما عهدنامه‌ای بین المللی وجود که اموال دولت‌ها مصون است و نمی‌توان اموال دولت‌ها را در اجرای احکام قضایی توقیف کرد. در سال ۲۰۱۲ که دولت مهرورز حاکم بود، مصوبه‌ای خلاف موازین حقوقی در کنگره تصویب شد که به دادگاه اجازه می دهد یا در واقع تکلیف می کند که حکم دادگاه از محل ذخایری که دولت ایران در یکی از بانک‌های آمریکایی دارد اجرا شود. داستان این ذخایر این است که دولت گذشته از یک کارگزار لوکزامبورگی اوراق بهادار خریده‌ بود.

فارس: اما آقای عراقچی گفته‌اند این پول سال ۲۰۰۳ یعنی بین سال‌های ۸۱ و ۸۲ و زمان دولت اصلاحات سپرده‌گذاری شده است.

صادقی: خیر. این خریداری در سال ۲۰۰۶ انجام‌شده است.

فارس: یعنی شما صحبت آقای عراقچی را تکذیب می‌کنید؟

صادقی: این اوراق در ۲۰۰۶ خریداری‌شده است و البته از آمریکا خریداری‌نشده بلکه کارگزار لوکزامبورگی که این اوراق از وی خریداری‌شده در بانک شهر (citybank) آمریکا این اوراق را سرمایه‌گذاری کرده است و چون در جریان چنین قانون ظالمانه‌‌ای قرارگرفته بودیم دولت وقت ایران می‌توانست پول ایران را از این بانک بیرون بکشند و نقدش کنند اما این کار صورت نگرفت.

فارس: آیا زمان تمدید قرارداد آن قانون تصویب شد؟

صادقی: نه من نگفتم تمدید.

فارس: طبق گفته آقای عراقچی در دولت اصلاحات خریداری صورت و در زمان آقای احمدی‌نژاد تمدید شد.

صادقی: مطابق اطلاعات من این اوراق در سال ۲۰۰۶ خریداری‌شده است. اصل خریداری این اوراق اشکالی ندارد چون از یک کارگر لوکزامبورگی خریداری‌شده و این کارگزار مجاز است این را درجاهای مختلف سرمایه‌گذاری کند و از بهره آن سود ببرد. این کارگزار ۲ میلیارد دلار را در بانک شهر (citybank) آمریکا سپرده گذاری کرده بود و قانون هم ۲۰۱۲ تصویب‌شده است بحث تمدید نیست بلکه بحث استمرار یک ذخیره و دارایی ما است. در آن دوره هم کارشناسان بانک مرکزی به دولت هشدار دادند در کشوری که سرمایه ما امنیت ندارد، ذخیره کردن پول اشتباه است. وقتی ۲۰۱۲ که کنگره آمریکا این قانون را با قانون اساسی آمریکا مغایرت دارد، تصویب می‌کند می توانستند سپرده ها را نقد و از بانک امریکایی بیرون بکشند.

فارس: لطفاً درباره این قانون توضیح دهید؟

صادقی: این قانون به دادگاه‌های آمریکا حکم می کند که  در مقام اجرای احکام صادره علیه دولت ایران، که تعداد آنها بالغ بر ۱۶ مورد است، از حساب بانکی موجود در بانک شهر (citybank) آمریکا به نفع محکوم له های امریکایی برداشت کند که این دخالت قوه مقننه در امر قضا است و با اصل تفکیک قوا مغایرت دارد. قانون‌گذار نمی‌تواند حکم موردی و مصداقی بدهد، مضافا به اینکه این قانون با معاهده بین المللی در تعارض است و در مقام تعارض قانون داخلی با قانون بین المللی، قانون بین المللی مقدم اشت. وکلای ما آنجا دفاع کرده‌اند اما پذیرفته‌نشده است البته خیلی موقعیت‌های زیادتری هم داریم. به هرحال، وقتی ایران در معرض چنین قانونی قرار ‌گرفت مسئولان وقت باید بدون فوت وقت این پول را از این بانک بیرون می کشیدند اما این کار را نکردند. حال فرقی نمی کند این دعوا را این دولت کوتاهی کرده یا آن آن دولت، به هرحال ظلمی است که امریکایی ها برخلاف موازین حقوقی کرده اند و این دعواها آب‌ و نان را روانه سفره مردم نمی‌کند.

فارس: خود شما هم اشاره می‌فرمایید که این هشدارها بوده است اما دولت قبل پول‌ها را از بانک آمریکایی بیرون نیاورد پس چرا این دولت پول‌ها را جابه‌جا نکرد؟

صادقی: حرف‌ها را وارونه نکنید. (با خنده)

فارس: کجای صحبت‌های من بیانگر وارونه شدن حرف‌ها بود؛ شما از هشداری صحبت کردید که دولت یازدهم هم به آن بی‌توجه بود و حتی با علم بر بدعهدی آمریکا بازهم به مذاکره می‌پردازد.

صادقی: بگذارید به این قسمت پاسخ بدهم بعد.

فارس: اجازه بدهید سؤال را کامل کنیم.

صادقی:  علت اینکه این دولت پول ها را خارج نکرد این بود که تحریم هایی که پس از آن وضع شد اجازه جابه جایی پول ها را نمی داد. مذاکره کردن به معنای قابل‌اعتماد بودن طرف مذاکره نیست. چراکه امکان دارد با دشمنان هم مذاکره کنید، شما با صدام غیرقابل‌اعتمادترین شخص مذاکره کردید.

فارس: آقای صادقی اصل کلام مشخص است؛ این مذاکرات خوب یا بدانجام شد؛ اما حالا چه تضمینی وجود دارد که بازهم شاهد غارت‌های این‌چنینی نباشیم.

صادقی: هیچ تضمینی وجود ندارد. خیالتان را راحت کنم.

فارس: یعنی برجام هیچ تضمینی برای اجرا ندارد؟

صادقی: نه ببینید حرف من را وارونه نکنید.

**هیچ تضمینی وجود ندارد که به آمریکا اعتماد یک‌سویه کنیم

فارس: کجای حرفتان وارونه شد جناب صادقی این فقط یک سؤال است.

صادقی: هیچ تضمینی وجود ندارد که ما بتوانیم به آمریکا اعتماد یک‌سویه کنیم ما باید همیشه هوشمند، مراقب و مجهز به تخصص‌های مختلف باشیم ازجمله تخصص‌های حقوقی و با چشم‌باز با بیگانگان و دشمنان معامله، تعامل و مراوده کنیم یعنی از خرد و از کارشناسان استفاده کنیم اما درعین‌حال به‌صورت فعال نه منفعلانه وارد گفت‌وگو و مذاکره شویم؛ در مذاکره هم به‌هرحال ممکن است یک‌چیزی بگیری و یک‌چیزی بدهی؛ یعنی در قبال چیزی که به دست می‌آوریم حاضر باشیم که هزینه‌هایش را پرداخت کنیم. در دنیای سیاست اصلاً چیزی به نام اعتماد معنا ندارد. این خیلی عوامانه است چراکه اعتماد معنا ندارد. دو طرف هستند که نشستند و می‌خواهند چنگ بزنند و یک‌چیز را بردارند بنابراین باید خیلی مواظب بود.

فارس: بله عرض بنده هم همین موضوع هوشمندی و مراقبت است؛ شما یک حقوقدان هستید آیا فکر نمی‌کردید درباره همین توافقنامه که نوشته شد بهتر بود نظر حقوقدانان برجسته هم در آن منظور شود؟

صادقی: تیم برجام یک تیم مجهز بود. از استادان برجسته حقوق بین‌الملل در آن حضور داشتند. همه ابعاد آن سنجیده و کارشده است و اتفاقاً دولت در این زمینه بسیار تخصصی عمل کرد.

فارس: پس چرا در حال حاضر آقای ظریف می‌‌گوید ما تنها چیزی که از آمریکا می‌خواهیم این است که دخالت نکند یعنی باز با امضا شدن برجام هنوز در فشار هستیم و آمریکا سلطه‌گری خود را انجام می‌دهد. غیرقابل‌اعتماد بودن خود را آن‌قدر پررنگ کرده که آقای ظریف چنین اظهاراتی را می‌کند.

صادقی: من اول به شما بگویم آن پرونده ۲ میلیارد دلاری در اثر سهل‌انگاری و قصور دولت قبل اتفاق افتاده است و هیچ ربطی به برجام ندارد. در خود دولت آمریکا و ایالات‌متحده آمریکا سیستم بسیار پیچید‌ه‌ای دارد. شما در ‌آمریکا با احزاب مختلف و قوای مختلفی روبرو هستید و رویکرد مختلف وجود دارد. سیستم موجود در آمریکا سیستم سیالی است. یک‌وقت آن می‌آید و این می رود. در این سیستم جناح‌ها و قدرت‌های مختلفی وجود دارند و این‌گونه نیست با کشور ساده‌ای روبرو باشید و فکر کنید دیگر همه‌چیزتمام شد.

فارس: این تیمی که رفته بود برای برجام مثل دولت قبل مطلع بود که همچنین قانونی وجود دارد. پس تیم مذاکره باید این هوشیاری را داشته باشد که آمریکا‌یی‌ها فردا روزی می‌توانند همین قانون را تصویب کنند که برجام ما را زیر سؤال ببرند. آیا نمی‌شد که این برجام ازنظر حقوقی طوری تنظیم شود که آسیب‌های آن برای کشور کمتر بود و به منافع ملی پررنگ‌تر پرداخته می‌شد.

صادقی: می‌شده و شده است.

فارس: بله یعنی این اتفاق صورت گرفته است؟

صادقی: من هیچ نقصی را در خود فعالیت نمی‌بینم. شما ببینید الآن چند سال از سقوط صدام می‌گذرد هنوز باوجود دولتی که دست‌نشانده خود آمریکا است، هنوز تحریم‌ها کامل برداشته نشده است ما نباید انتظار معجزه داشته باشیم.

فارس: البته ما هم عراق نیستیم.

صادقی: نه من می‌خواهم بگویم که وقتی چیزی را تخریب کردید ساختنش مشکل و دشوار است؛ بنابراین این زمان لازم دارد و در مدت‌زمان ۲ الی ۳ ماهه خیلی هم خوب بوده است. مخالفان برجام مثل‌اینکه خودشان هم این سیاه نمایی‌ها را باور کرده‌اند. ضرب‌المثل قدیمی وجود دارد که می‌گوید شخصی دروغی را ساخت و خودش گرفتار دروغش شد.

فارس: مثال شیرینی زدید آقای دکتر. در میزگردی هم که چندی پیش با حضور کارشناسان مختلف مخالف و موافق برجام داشتیم، به این موارد اشاره‌شده بود، اما همان‌طور که آقای رئیس‌جمهور گفته بودند قرار بود در همان روز اجرای توافق، همه تحریم‌های مالی، اقتصادی و بانکی علیه ایران لغو شوند. ما نه کشور عراق بودیم که توان نظامی و دفاعی نداشته باشیم نه اینکه مشکلات دیگری داشته باشیم که بگویم اگر برجام اتفاق نمی‌افتد امکان حیات ما از بین می‌رفت چراکه هنوز هم همان‌گونه که خودتان گفتید مردم به باورهای ارزشی خود پایبند هستند و پای اصول انقلابشان هستند.

صادقی: یعنی به اعتقاد شما قطعنامه‌ها ورق‌پاره بود.

**تضمینی وجود ندارد که آمریکا در اجرای برجام نارو نزند

فارس: حرف من را وارونه نکنید.

صادقی: از صحبت شما دقیقاً برداشت می‌شود که قطعنامه ورق‌پاره‌ بود. من معتقدم تحریم‌ها گرچه وجود داشت اما ملت ما قوی، مقاوم و انقلابی است اما تحریم‌ها به کشور آسیب رسانده است. به نظر شما چرا پدیده ی بابک زنجانی ایجاد شد؟ چون ما تحریم بودیم  نمی توانستیم مستقیم نفت خود را به خریداران بفروشیم و پول حاصل از فروش نفت خود را از خریدار بگیریم؛ بنابراین برای به اصطلاح دور زدن تحریم ها از اشخاص می‌خواستیم که نفت ما را بفروشند. رأی مردم به نظر شما پیامش چیست؟ مردم واقعیت‌ها را درک کرده‌اند و دیدند که این دولت، دولتی است که می‌خواهد تنش‌ها را بردارد و این رأی مردم، رأی به پذیرش این تغییر رویکرد بوده است و همچنین رأی به عقلانیت و تدبیری که این دولت ایجاد کرده است بود. در بحث سیاست خارجی و برجام نحوه رویکردی که بعضی از منتقدان برجام عمل می‌کنند به نظر من به تئوری حاکمیت دوگانه دامن می‌زند. اگر در حاکمیت ما یکپارچگی نبود در بحث برجام ما به‌هیچ‌وجه به نتیجه نمی‌رسیدیم؛ به اعتقاد من مدیر اصلی در قضیه برجام مقام معظم رهبری بودند. اگر ایشان نمی‌خواستند محال بود که ما به نتیجه برسیم و این افرادی که به این بحث دامن می‌زنند به دوگانگی در حاکمیت دامن می‌زنند. یعنی اینکه رهبری یک‌چیزی می‌گوید و دولت چیز دیگری می‌گوید درحالی‌که به لطف خداوند منان حاکمیت یکپارچه در کشور وجود دارد که رهبری رکن نظام ما است و دولت تحت هدایت رهبری این امر (برجام) را به ثمر رسانده است. بله در مقام اجرا هیچ‌کس تضمین نمی‌دهد که دولت آمریکا نارو نزند و نقض عهد نکند باید مراقب باشیم و یک فرآیند طولانی است چون هرلحظه ممکن است نقض عهد صورت بگیرد چون دولت مکار سلطه‌طلب، سلطه‌جویی در طرف مقابل وجود دارد.

فارس: شما به‌عنوان یک حقوقدان چه پیشنهادی دارید که بیش از این به کشور ما ضرر وارد نشود.

صادقی: من پیشنهادم به شماها است که بیش از این تخریب نکنید (با خنده)

فارس: چه چیز را تخریب نکنیم؟

صادقی: حرف بنده این است که دولت ملی را تقویت کنید تا اعتمادسازی صورت بگیرد و دنیا بداند که در ایران فقط یک دولت وجود دارد نه چند دولت و نه چند منبع قدرت، آن‌ها باید بدانند که در ایران حاکمیت یکپارچه است و طرف مقابل آن‌ها یک دولت ملی است و این خود سبب می‌شود که از راه‌های فرعی وارد نشوند.

فارس: ما در قضیه تحریم‌ها در این دولت شاهد این هستیم که دولتمردان در ساز و کرنا می‌کنند که تحریم‌ها ضربات بسیار سنگینی به کشور زده بماند که آب خوردن مردم هم به تحریم‌ها گره خورد؛ به نظر شما این اظهارات سبب نمی‌شود که طرف مقابل احساس کند که فشاری را که به ایران وارد کرده کارساز شده است و گستاخ‌تر شود. لااقل انتظار این است که دولت آن‌قدر از اثربخشی طرح دشمنان (تحریم) علیه جمهوری اسلامی سخن نراند.

صادقی: آمریکایی‌ها علی‌رغم سیستم‌های حزبی و چنگ انداختن‌های جناحی اما بر روی منافع ملی وفاق دارند کاری نمی‌کنند که به آن لطمه بزنند اما ما متأسفانه مسائل ملی را تبدیل به منازعات سیاسی می‌کنیم و به همین دلیل به هم رحم نمی‌کنند. اصلاً الگوی غیر اسلامی و غیراخلاقی در فضای سیاست شاهد هستیم. برای لکه دار و منکوب کردن طرف مقابل حاضریم هر کاری بکنیم  تااینکه در دیده دنیا کشور و دولت ما چهره غیرقابل‌اعتمادی پیدا کند و ضربه و شکست بخورد چون قرار است طیف ما بالا بیاید.

فارس: برخی از اصلاح‌طلبان معتقدند که برخی از صحبت‌های آقای هاشمی باعث تنش سیاسی و نوعی بی‌ثباتی می‌شود آقای عبدی گفته‌اند هیچ عاقلی با تنش‌آفرینی‌های هاشمی رفسنجانی برای سرمایه‌گذاری به ایران نمی‌آید. همان بحث تنشی که شما هم…

صادقی: مثلاً چه صحبت‌هایی؟

فارس: اظهارتی که پیرامون عدم احراز صلاحیت سید حسن خمینی مطرح و آقای ابطحی آن را  رفتار پوپولیستی دانست…

صادقی: ربط این به سرمایه‌گذاری خارجی چیست؟

**برخی حرف‌های نسنجیده طبیعی و به دلیل آزادی در کشور است

فارس: ربطش همان پنجره‌های شکسته‌ای است که گفتید، بی‌ثباتی و به قول خودتان مگر سرمایه‌گذار دیوانه است بیاید در کشوری که تنش و بی‌ثباتی وجود دارد هزینه کند.

صادقی: این حرف‌های نسنجیده ممکن است زده شود اینکه فلان شخص در فلان روزنامه چه نوشته است طبیعی است چون در کشور آزادی وجود دارد بنابراین چیز بدی نیست.

**راهبرد اصلاح‌طلبان در مجلس دهم کار فراکسیونی است

فارس: آقای صادقی! در مورد ریاست مجلس چه اعتقادی دارید؟

صادقی: ما معتقدیم در مورد پارلمان باید عمل پارلمانی صورت بگیرد. به‌طور متعارف پارلمان‌ها متشکل از فراکسیون‌ها هستند و همانگونه که اشاره شد احزاب ما حلقه مفقوده است بنابراین راهبرد ما کار فراکسیونی در مجلس است، ما باید یک فراکسیون مقتدر تشکیل دهیم که طبق آخرین آمار ۱۷۶ الی ۱۷۷ در طیف امید قرار گرفتند.

فارس: این آمار با الحاق کردن مستقل‌ها به امید است؟

صادقی: در اول ۱۲۵ نفر از لیست امید رأی آوردند در دور دوم ۴۱ نفر اضافه شده می‌شود ۱۶۶ نفر، ۱۰ نفر از مستقلین تاکنون رسماً برای عضو شدن در فراکسیون امید اعلام آمادگی کردند که جمع این تعداد می‌شود ۱۷۶ نفر انتظار می‌رود فراکسیون امید متشکل از ۱۷۶ الی ۱۷۷ نماینده باشد.

فارس: اما اخبار حکایت از آمار دیگری دارد.

صادقی: شما به‌طور طبیعی هر سمیناری که برگزار کنید ۲۰ درصد از مدعوین حضور پیدا نمی‌کنند و این طبیعی است. شما فکر کنید ما ۶۰ نفر هستیم اما درهرصورت معتقد به تشکیل یک فراکسیون هستیم تا همه سازوکارها به‌صورت شفاف در این فراکسیون شکل بگیرد که بحث هیئت‌رئیسه، رئیس مجلس از این جمله هستند که البته بنده همچنان درگیر نوشتن اساسنامه این فراکسیون هستم.

فارس: یک توضیح کلی درباره اساسنامه فراکسیون امید، شرح می‌دهید؟

صادقی: اهداف، ارکانی برای فراکسیون تعریف‌شده است که ارکان به‌طور متعارف، مجمع عمومی، هیئت مؤسس، هیأت رئیسه و شورای مرکزی. در مجمع عمومی انتخابات برگزار و سپس هیئت‌رئیسه انتخاب می‌شود. هیئت‌رئیسه کمیته‌هایی را تشکیل می‌دهد و این کمیته‌ها متناظر با کمیسیون‌های داخلی مجلس هستند. ما به ازای هر کمیسیون در فراکسیون کمیته و بعضاً تلفیقی داشته باشیم که در طول این ۴ سال در هر طرح و لایحه در فراکسیون کار کارشناسی صورت و مواضع هم‌سو شود و کار انجام گیرد.

فارس: برخی‌ها می‌گویند که قرار است از دل امید حزبی برای آقای عارف متولد شود.

صادقی: خیر من چنین چیزی نشنیدم اما طبیعتاً از دل فراکسیون امید انتظار داریم که تصمیمات خوب و منسجمی گرفته شود.

فارس: آقای وکیلی گفته بود که قرار است مدلی طراحی شود که بین آقای عارف و لاریجانی در قالب آن مدل برای ریاست مجلس تصمیم‌گیری کنند. آن مدل چیست و آیا جزئیاتش را می‌دانید.

صادقی: خیر.

**انتظار داریم لاریجانی هم عضو فراکسیون امید شود

فارس: آیا فراکسیون امید متشکل از اصلاح‌طلبان و اصولگرایان خواهد بود؟

صادقی: ما این‌گونه پیش‌بینی کرده‌ایم که کف فراکسیون امید منتخبان لیست امید هستند. انتظار داریم آقای لاریجانی هم وارد این فراکسیون بشوند چون ایشان هم جزو لیست امید بودند. آقایان مطهری، لاریجانی و نعمتی هم جزو لیست امید بودند. انتظار ما این است که کف فراکسیون امید منتخبان امید باشند اما یک ماده‌واحده گذاشتیم که کسان دیگری هم که این اساسنامه را بپذیرند می‌توانند به عضویت فراکسیون امید دربیایند. ازجمله اصولگراها و مستقل‌ها.

فارس: پس لازم نیست لزوماً اصلاح‌طلب باشند.

صادقی: خیر هرکسی که اساسنامه را بپذیرد می‌تواند عضو فراکسیون امید شود. احتمال دارد میثاق‌نامه‌ای در این خصوص نیز تدوین شود.

فارس: اعضا دقیقاً باید بر روی چه چیزی میثاق ببندند؟

صادقی: میثاق یعنی منشور اخلاقی، آرمان‌ها و ارزش‌ها و چیزی شبیه مرامنامه است که البته این موضوع هنوز به جمع‌بندی نرسیده است.

**عارف به هزار و یک دلیل بهترین گزینه برای ریاست مجلس است/وی نماد تغییر در وضع موجود است

فارس: آقای صادقی خود شما برای هیئت‌رئیسه کاندیدا می‌شوید یا خیر؟ آقای کواکبیان گفته‌اند اگر عارف نامزد ریاست مجلس نشود خودم نامزد ریاست‌خواهم شد.

صادقی: من بارها گفته ام به نظر من آقای عارف به هزار و یک دلیل شایسته‌ترین فرد برای ریاست مجلس دهم است و مهم‌ترین دلیل آن خواست عمومی مردم برای تغییر است و عارف هم نماد تغییر در وضع موجود است و بنابراین خواست عمومی مردم این است که در هیئت‌رئیسه مجلس تغییر بارزی صورت بگیرد و عارف شایسته‌ترین فرد است و مورد اعتماد سطوح بالا نظام است ایشان تنها کسی است که با حکم مقام معظم رهبری به عنوان شخص حقیقی خود همزمان هم در مجمع تشخیص مصلحت نظام و هم در شورای عالی انقلاب فرهنگی عضو است و ما شخصی را سراغ نداریم که به‌عنوان شخص حقیقی خود در این دو نهاد عضویت داشته باشد. آقای عارف در سطوح بالای مدیریتی نیز دارای سابقه است. ایشان معاون اولی و وزارت و رئیس دانشگاه و ریاست سازمان مدیریت و برنامه ریزی را در کارنامه دارد و شخصیتی جامع و کامل است که برای خدمت بر مردم آماده‌شده است.

فارس: خود شما برای هیئت‌رئیسه کاندیدا نمی‌شوید؟

صادقی: من شرط آقای کواکبیان که گفته اگر دکتر عارف نیاید را اصلاً مفروض نمی‌گیرم چون ایشان (عارف) قطعا خواهد آمد.

**برای هیچ سمتی در مجلس کاندیدا نمی‌شوم

فارس: برای دیگر مسئولیت‌های هیئت‌رئیسه چطور؟

صادقی: من برای هیچ سمتی کاندیدا نمی‌شوم من فقط می‌خواهم خدمت کنم. در حال بررسی  ۲ الی ۴ کمیسیون برای عضویت هستم. مثلاً درباره کمیسیون‌هایی از قبیل اصل ۹۰، قضایی و حقوقی، آموزش و تحقیقات در حال فکر کردن هستم. درباره کمیسیون امنیت ملی نیز چون در حوزه روابط بین‌الملل کار کردم و در مذاکرات ژنو در خصوص معاهدات بین المللی مربوط به مالکیت فکری (نه برجام) دارای تجربه هستم و به بعضی زبان‌ها تسلط دارم و توانمندی در برخی حوزه‌های خارجی دارم در حال بررسی هستم.

فارس: منتخبین تهران به کدام کمیسیون تمایل دادند.

صادقی: قطعاً تمایلات مختلف است. خود شما خبرنگار پارلمان بوده‌اید و مستحضر هستید که در مرحله اول همه می‌گویند برنامه بودجه، سپس می‌گویند امنیت ملی و رده‌های سوم و چهارم کمیسیون‌های آموزش و تحقیقات و بهداشت قرار دارند اما من هر جا که سر چیزی دعوا باشد معمولا خودم را کنار می‌کشم (با خنده) من قصد داردم در یک‌گوشه از مجلس خدمت کنم.

فارس: کدام کمیسیون‌ها را در مجلس مؤثر می‌دانید؟

صادقی: همه کمسیون‌ها مؤثرند. اهمیت کمیسیون شوراها به نظر من کمتر از کمیسیون برنامه و بودجه نیست.

فارس: کدام‌یک از کمیسیون‌ها کم‌رنگ‌تر هستند.

صادقی: اجتماعی، فرهنگی، شوراها معمولا با اقبال کمتری از سوی نمایندگان واقع می‌شوند و به عبارتی سرریزها وارد این کمیسیون‌ها می‌شوند (با خنده) اما من معتقدم همه این کمیسیون‌ها مهم هستند.

فارس: به نظرتان چرا این کمیسیون‌ها کمرنگ‌تر هستند.

صادقی: نمی‌دانم؛ از خود نماینده‌ها بپرسید. (با خنده)

فارس: خب پرسیدیم.(با خنده)

صادقی: باید آسیب‌شناسی شود. چرا در ادوار گذشته این کمیسیون‌ها کم‌رنگ‌تر شده است. یکی از دلایلی که اقبال به سمت کمیسیون برنامه بودجه زیاد است شاید به دلیل این است که پول در آنجا است و نمایندگان شهرستان‌ها فکر می‌کنند که در آن کمیسیون قدرت چانه‌زنی بیشتری دارند و می‌توانند بودجه بیشتری را برای شهر و یا حوزه انتخابیه خود جذب کنند و در کمیسیون امنیت نیز شاید به خاطر سفرهای خارجی جذابیت دارد. درحالی‌که تمام کمیسیون‌ها مهم هستند و باید تمامی نمایندگان با توجه به منافع ملی، تخصص و تجربه خود مجموع کمیسیون‌ها را مدیریت کنند تا هم‌ وزن کمیسیون‌ها برابر باشد و هم به همه جنبه‌ها نگریسته شود. ما تلاش می‌کنیم دوستانی که با ما هم‌سو هستند وارد یک مشارکت گروهی- ملی شوند که انتخاب‌هایشان برای کمیسیون‌ها به‌گونه‌ای باشد که بدون لحاظ منافع فردی تقسیم متوازنی بین همه کمیسیون‌ها صورت بگیرد.

فارس: شورای سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان دیگر به کار خود خاتمه داده است؟

صادقی: خیر.

**کار شورای عالی اصلاح‌طلبان در مورد انتخابات به پایان رسیده است

فارس: مطرح بود شورای عالی اصلاح‌طلبان قرار بود پس از انتخابات به کار خود پایان دهد.

صادقی: کار شورا در مورد انتخابات تمام شده است. ظاهرا بنا دارند در مورد انتخابات اخیر جمع‌بندی و آسیب‌شناسی انجام بدهند و بعد پرونده را ببندند.

فارس: برای انتخابات شوراها و ریاست جمهوری نیز در قالب شورای عالی اصلاح‌طلبان فعالیت خواهید کرد.

صادقی: نمی‌دانم.

فارس: از وقتی‌که در اختیار ما قراردادید سپاسگزاریم.

صادقی: بنده نیز از شما سپاسگزارم. امیدوارم متن مصاحبه را بی‌کم و کاست و با رعایت امانت داری منتشر کنید. موفق باشید.

انتهای پیام/

مطالب مرتبط